Il-Partit Alpha Liberali Demokratiku biex ikollna l-isem preciz ta’ l-Partit ilu mwaqqaf mis-sena 2004, waqqafnieh bhala parti mid-dhul ta’ pajjizna fl-Unjoni Ewropeja. Bhalissa ghandu ftit mijiet ta’ membri u ghall-Elezzjoni Generali 2008 hiereg jiena mhux biss bhala Kap ta’ l-Partit imma bhala Kandidat fuq zewg distretti. Sfortunatament ghad hawn il-biza’ reali f’dan il-pajjiz li ahna nappartjenu biss ghal zewgt icrieki ta’ kuluri, il-kulur blu u l-kulur ahmar, Alpha determinat illi din il-hsieb skorrett ta’ kif inharsu lejn il-hajja neliminawh, niehdu pjacir li din l-Elezzjoni Generali ta’ l-2008 ser tkun l-ewwel Elezzjoni minn mindu sirna Indipendenti fejn hawn fil-fatt daqshekk numru ta’ partiti, ir-rizultat zgur li ser jiddizappunta lil dawn in-numru ta’ Partiti ghaliex il-kultura ghadha hemm pero’ zrajna dik iz-zerriegha illi ahna perswazi li ghall-generazzjonijiet li gejjin ha thalli l-frott taghha.

Tahseb li jistghu itellfu dawn il-Partiti z-zghar mid-demokrazija Maltija?

Ma naqbilx mieghek ma’ l-uzu ta’ l-kelma ttellef, anzi l-kuntrarju, il-messagg taz-zewg Partiti Politici Ewlenin il-blu u l-homor illi jaghmlu enfasi fuq it-tmexxija ta’ l-mexxej taghhom, infatti l-Partit Nazzjonalista lanqas qed isejhulu Partit Nazzjonalista aktar ghax f’din il-Kampanja Elettorali 2008 qeghdin isejhulu Gonzi PN li huwa ghajb f’dan il-pajjiz, ghajb ‘il ghaliex qed jassimila u jassocja t-tmexxija ta’ l-Partit Nazzjonalista mal-karizma jew nuqqas taghha, mal-intelligenza jew in-nuqqas taghha, mal-inizzjattiva jew in-nuqqas taghha ta’ Lawrence Gonzi. Dan huwa zball fatali li jekk l-elettorat Malti jkun intelligenti lanqas jivvota lil dan il-Partit, ghax ifisser il-kumplament tal-kandidati, il-bazuzli, dawk fosthom li tant jipretenduha fl-arroganza taghhom dawn ifisser ma huma xejn meta tigi fid-dell tal-mexxej, u dik hija haga perikoluza ghal demokrazija. Jiena nghid illi l-partiti hekk imsejha z-zghar qeghdin jirriflettu x-xewqa ta’ hafna Maltin u Ghawdxin illi ma jridux jibqghu ikkakmati f’dawn iz-zewgt icrieki tradizzjonali, li mill-Indipendenza ‘l hawn hakmu lil dan il-pajjiz u qisu bid-dritt jemmnu li jekk mhux ahna intom u jekk mhux intom ahna, u din l-intervista li qed naghmlu llum hija proprju ezempju haj tal-gwaj li ghandna fil-pajjiz li jien bniedem veteran, avukat li ilni nahdem wiehed u tletin sena professjonalment, avukat li ilni fix-xena socjali Maltija minn mindu kont tifel, l-Awtorita’ tax-Xandir li hafna minnhom jien nghallimhom kif juzaw il-mikrofonu u kif iharsu lejn il-camera jigu jghiduli ghandek biss hames minuti, b’numru ta’ nies fl-istudio biex juruni meta kien baqa’ minuta wahda illi l-messagg politiku tal-Partit tieghi kien wasal fit-tmiem dan huwa ghajb illi allura ma rridux il-vera demokrazija tirnexxi fil-pajjiz.

Mela a kuntrarju ta’ dak li qed tghid inti fil-fatt il-Partiti hekk imsejha z-zghar qeghdin jghinu biex isahhu d-demokrazija, fir-rigward tal-Alpha d-Demokrazija Liberali.

Inti tal-fehma li parti sostanzjali mill-elettorat ….. mieghek u mal-Partit u l-Kandidati tieghek?

Iva hafna. Il-poplu Malti huwa poplu hawtiel, hafna hawtiel. Kieku kelli sehem fit-tmexxija ta’ dan il-pajjiz per ezempju l-Alpha tibdel l-iskema kollha ta’ kif il-poplu jigi ntaxxat. Jiena ma nemminx f’taxxa diretta, illum mhix moda. Ghadu kif kellna hekk imsejjah l-iskoperta, hemm min sejjahlu skandlu ta’ Leinchestein, fejn biljuni fuq biljuni ta’ Dollari u ta’ Ewros instabu li kienu gew mahzuna f’depoziti bla isem anonimi f’dar il-Principalat ta’ Leinchestein li l-popolazzjoni tieghu hija hamsa u tletin elf ruh biss imma li hija maghduda bhala genna ghat-taxxa. L-esperti Tedeski hargu bil-konkluzjoni li wahda mir-rizultati ta’ dan huwa l-ghafis ta’ popli tad-dinja mill-politici taghhom f’hafna taxxa li mhix mehtiega, hafna taxxa li hafna mill-politici f’amministrazzjoni fil-Gvern qed juzaw biex igawdu huma u c-crieki ta’ madwarhom, isiefru, jiddevertu, izidu l-pensjonijiet taghhom, u dan m’huwiex sewwa. Li ahna nzidu t-taxxa fil-pajjiz li joqoghdu jgawdu l-politici u l-hbieb taghna rgiel jew nisa, ic-crieki taghna niddevertu minn fuq dahar il-fqir, minn fuq dahar il-haddiem li jrid ibaghti biex jaqla’ l-Lira jew l-Ewro jew id-Dollaru jew id-Dinar, sejjahlu li trid bhala munita basta tkun legali, dan m’huwiex sewwa. It-taxxa ghandha tigi b’mod indirett ghax ovvjament minghajr taxxi pajjiz ma jistax jimxi biex jibni l-infrastruttura tieghu.
Imma l-Alpha temmen bis-shih f’taxxa ndiretta fuq kollox b’mod illi wiehed jaqsam skond il-piz, mela jekk inti lili qed ittini flixkun ilma u jiena niflah inhallas flixkun ilma, fuq dak il-flixkun ilma ser ikun hemm it-taxxa, jekk jiena komdu li nixtri tuzzana fliexken ilma t-taxxa ndiretta tieghi ser tizdied proporzjonalment bi tnax, mela hija t-taxxa ddistribwita b’gustizzja socjali li skond il-but tieghek thallas u jekk ma tkunx hali tista’ tghix. Mhux kif inhu parti sostanzjali mill-poplu taghna llum qieghed jghix f’faqar kwazi mgebbed imma jrid jaghti l-impressjoni li dan mhux il-kaz. Ir-realta’ qeghda hemm u sfortunatament iz-zewg partiti l-kbar din ir-realta’ qed jaharbuha. L-ohrajn bhal ghasafar, wiehed jifrah bl-ambjent, l-iehor joqghod jemmen fuq il-valuri imma llum x’inhuma l-valuri?

Il-valuri llum huwa nuqqas ta’ serjeta’ fit-tmexxija tal-pajjiz li halliet lil pajjizna jiddeterjora f’kull kuncett ta’ valur, ir-rizultat huwa li l-valuri huma materjalizmu, rghiba, min ser jaqlibha l-aktar lil min, min ser idahhal l-istallett f’dahar ta’ min, igawdu c-crieki taghna u hutna l-ohra fil-pajjiz inwarrbuhom u jekk jista’ jkun neliminawhom direttament jew indirettament.

Sewwa pero’ Emmy Bezzina huwa maghruf l-aktar ghall-valuri socjali tieghu. Tahseb li l-Maltin jidentifikawh din it-tip ta’ politika?
Iva certament. Mhux talli jidentifikawh il-Maltin din l-idejologija, Emmy Bezzina llum mhux xi persuna li twieled ilbierah, gia ghidtlek ilni wiehed u tletin sena nahdem ta’ Avukat, mhux nistudja ghax dak ferm aktar minn hekk, kontribut fid-dinja tax-xandir partikolari u tal-istampa ilni naghtih is-snin. Emmy Bezzina kull ma ghamel identifika dak li qieghed isehh fil-pajjiz u zmien ilu ghidt fil-kitbiet tieghi u fil-programmi tieghi tar-radju umbaghad tat-televisjoni, l-ewwel iswed u abjad umbaghad bil-kulur u ta’ dan baghtejt hafna konsegwenzi, x’kien qed jigri lis-socjeta’ Maltija jekk ahna m’ahniex ser niehdu hsieb din il-mewga ta’ libertinagg, mhux liberalizmu, li kien gej fuqna. Illum ghandna eluf ta’ koppji qeghdin jghixu mhux mizzewgin, bl-istat legali taghhom mhux irregolat. Il-konkubinagg li kien parti wkoll mill-manifest elettorali tal-Partit fil-Gvern dak tnehha llum, it-tfal li qed jitwieldu barra z-zwieg kwazi waslu fuq l-istess livell ta’ tfal li qed jitwieldu fiz-zwieg. Zwigijiet imfarrka, tkun ghadek diehel fiz-zwieg, erbat ijiem wara qed nitkellmu metaforikament dak iz-zwieg ifalli. Kawzi ta’ separazzjoni lin-nies ikissruhom moralment, psikologikament, fizikament u finanzjarjament. Annullamenti qeghdin jizdiedu. Il-poplu jrid id-Divorzju, il-poplu jrid jirregola s-sitwazzjoni bhal Sentenza li kellna dan l-ahhar fil-Qrati taghna proprju fl-1 ta’ Frar ta’ din is-sena, is-sena 2008 fejn Qorti iggudikat li l-habiba ta’ ragel illi miet riedet taghti lura eluf ta’ liri Maltin izjed eluf fl-Ewros (ghax umbaghad kellhom jinqalbu) lill-mara proprja tar-ragel li miet u lit-tliet itfal ta’ dan ir-ragel, ghaliex? Ghaliex ir-ragel li miet kien mar u pogga u kkoabita ma’ l-habiba tieghu fejn hemmhekk miet, dak ir-ragel ma rregolax ruhu bhala Testment mal-habiba li kellu, meta dan miet il-mara proprja tieghu, l-armla tieghu u t-tliet itfal ghamlu kawza lill-habiba biex dak li hadet tul il-perjodu ta’ z-zmien li ghixet mar-ragel illum mejjet troddu lura. Dan huwa ingustizzja. Jiena ma nistax inkun immoralista tal-pajjiz. Jiena qieghed hemm bhala rapprezentant tal-poplu biex nirrispetta kull stil ta’ hajja li l-poplu joghgbu jaghzel. Il-Prim Ministru jew il-Kap tal-Oppozizzjoni jkun arroganti jekk jghid isma’ sakemm jiena ndum fit-tmexxija ara mhux ser jidhol, per ezempju qalha Dr Fenech Adami llum il-President tar-Repubblika, qalha Lawrence Gonzi dwar id-Divorzju; Dak mhux affari taghkom! Ahna m’ghandniex bzonn ta’ membri tal-Parlament kodardi li minn wara dahar l-ghajn tal-poplu jaghmlu li jridu u hafna parlamentari effettivament il-hajja privata taghhom hija xejn ezemplari, imma ghad-dehra, ghall-vot, biex ninghogbu mal-pirjol, mal-arcipriet, mal-Kurja nwasslu messagg differenti. Din assolutament trid titnehha mill-pajjiz taghna.

L-Alpha mhux holoq id-Demokrazija Liberali, l-Alpha gharaf li din ir-realta’ tas-socjeta’ li pero’ temmen f’dan il-principju faccata mod u wara faccata mod iehor. L-Alpha ma jemminx f’faccati, inwaqqghu il-hajt divizorju psikologiku u nhalli kollox biex jara kulhadd.

Issa inti kkonstestajt l-elezzjonijiet li ghaddew flimkien ma’ certu Joe Zammit Kemm fil-fatt taqblu fil-principji taghkom, u ghadkom taghmlu parti mill-istess Partit?
Il-persuna li inti semmejt ghandu certu problemi personali li ovvjament mhux etiku li jiena nidhol fihom ghax dak jappartjeni lill-hajja privata tieghu. It-tmexxija ta’ Partit Politiku tesigi kwalita’ ta’ serjeta’, ta’ gharfien ta’ fatti, ta’ kuncetti realistici u mhux qeghdin hemm biex nippruvaw naghmlu Karnival jew wirja minn dak illi ahna nemmnu fih. Jekk din id-dixxiplina tar-regolamenti ta’ Partit ma jigux osservati jigu minn liema naha jigu, ifisser li persuna ma ghandux dik l-inklinazzjoni li jmexxi Partit b’tama li jkollu certu influwenza fis-socjeta’. Il-Partiti m’humiex qeghdin hemm biex kif qal ricentament dan l-istess siehbi dana mhux bandiera kbira ghandu jkollna u x’arma fin-nofs kbira ser inwahhlulha, l-anqas haga li ghandha tinkwieta u tipreokkupa Partit hija kemm ser tkun kbira il-bandiera tieghu. Tridx nuri maktur zghir? Xorta huwa sinifikattiv tal-emblema tal-Partit tal-Alpha. Ghal din ir-raguni wiehed hass illi t-triq ma kienetx aktar ta’ konvergenza imma ta’ divergenza. Pero’ xorta b’din id-divergenza u xorta l-fatt illi akkwistaw bandiera pjuttost kbira il-kuncett ta’ liberalizmu fid-Demokrazija ghadna nemmnu fih.

F’din l-elezzjoni inti qed tahdem ma’ Norman Lowell u ma’ James Cauchi. Ghaliex ma pruvajtux taghtu mument wiehed fejn intom it-tlieta ser tohorgu fl-istess kappa?

Iva fil-fatt inti zbaljat, ahna m’ahniex nahdmu flimkien, jigifieri la jiena nahdem ma’ Norman Lowell u lanqas jiena nahdem ma’ James Cauchi, u la ghandna idejologija simili u lanqas qeghdin nahdmu taht l-istess kapep, anzi pjuttost ghandna tliet ikpiepel tabilhaqq differenti. Imma d-domanda tieghek fiha serjeta’ li ma tistax ma tiflihiex. Huwa l-ghajn tas-socjeta’ taghna li gia tajtek hjiel taghha fil-bidu ta’ din l-intervista illi l-ilhna tal-minoranza, u tajjeb li l-poplu taghna jkun jaf illi taf xi tfisser Demokrazija? Demokrazija tfisser kif jghidulna l-istatiski kbar Ewropej inkluz Winston Curchill li hafna miz-zghar taghna llum ma jafu xejn dwaru, li tirrispetta, tonora, timplimenta d-drittijiet tal-minoranza, f’pajjizna dan il-principju ma jahdimx ‘il ghaliex nghajtu bl-ghajta tal-maggioranza, ninghaqdu biex ikollna l-maggioranza, nifirhu li naraw in-nies taghna cwiec, inxejru l-bnadar, nuru z-zokriet, indendlu z-zejziet : dan hu li rridu mill-poplu taghna? Certament li le. Ahna rridu nies li jsegwuna b’mod intelligenti, li jaf l-istorja tal-pajjiz taghna. Huwa ghajn li l-istorja tal-pajjiz taghna llum ma nafuhiex.

Jekk per ezempju issemma’ Duminku Mintoff ricenti, hafna zghar ma jafu xejn fuq Duminku Mintoff. Jghidulhom isma’ dan huwa ragel ta’ tlieta u disghin sena llum li beda jizmaga, invece il-mohh tieghu huwa lucidu hafna. Norman Lowell u James Cauchi li huwa l-aktar bniedem zghazugh minn din it-trijologija ta’ persuni li inti semmejt, filwaqt li Norman Lowell huwa l-aktar wiehed anzjan u li jiena bhal San Tumas Aquinas tefghuni fit-triq tan-nofs, nel mezzo del camin, kif jghid Dante wiehed imissni minn hawn u l-iehor imissni minn naha l-ohra jew il-via del mezzo, insomma fin-nofs tipprova tlaqqatha u jmissek kulhadd, il-verita’ hi li qeghdin nabbinaw psikologikament bejnietna biex nghidu dak li hu taghna, nghidu dak li nemmnu fih imma bejnietna nibtet mhux biss hbiberija imma rispett lejn l-idejologija taghna ma’ xulxin. Tant hu hekk li ser naghmlu avveniment storiku f’pajjizna f’jum il-Gimgha, 29 ta’ Frar, 2008, sinifikattiv dak il-jum ghaliex is-sena 2008 hija sena li tigi kull erba’ snin, dak li l-Inglizi jghidulu leap year, u dan huwa jum storiku, jum barra mis-soltu, jum barra l-ordinarju, id-29 ta’ Frar fejn is-soltu Frar jaghlaq fit-28 jum, u bejnietna ser nuru lill-poplu Malti illi jista’ jkun hemm divergenza fl-opinjonijiet, jista’ jkun hemm divergenza ta’ fehmiet, jista’ jkun hemm inklinazzjonijiet differenti, imma meta veru qeghdin inhossu l-ghafsa ta’ dittartorjat f’hekk imsejha Demokrazija taghna allura l-htiega li nwasslu l-lehen tal-minoranza gie billi ghidna halli naghtu risposta u nuru lill-poplu Malti li flimkien bhala poplu nistghu ninghaqdu biex inxejnu, inkissru, infarrku u nferxxu darba ghal dejjem dawn ic-crieki fic-crieki goc-crieki homor u blu jew l-ghasafar itiru tal-Partit tal-Hodor jew il-valuri tal-Partit l-iehor illi daqqa jghid ma jridx condoms umbaghad jigi jghid illi huwa jaccetta li tnejn minn tal-istess sess jistghu jaghmlu ma’ xulxin. Jiena din il-mentalita’ ma nifhimhiex, allura x’hemm tahlita politika ahjar hlief Norman Lowell, Emmy Bezzina u James Cauchi? U ghandna lil James Cauchi li jiprometti ‘il ghaliex jiena li kelli diskussjonijiet mieghu ta’ zghazugh li hu ghandu fehmiet li ghada pitghada l-idejologija politika nistghu nghaqduha f’ambjent kosmiku f’terminu difficli hafna biex jifhmuna ghalissa, imma nhar il-Gimgha, 29 ta’ Frar, 2008 f’dan il-jum storiku infissru ahjar kif dawn it-tliet Movimenti, kif dawn it-tliet Partiti, kif dawn it-tliet idejologija, fl-interess ta’ Malta, Malta Ewropeja, importanti, nistghu naghmlu gid minghajr ma nrazznu u nikkakmaw u ngharrqu l-hluq ta’ min isegwina kif qeghdin jaghmlu l-Partit Nazzjonalista, skuzawni Gonzi PN, u l-Partit Laburista, skuzawni l-Partit ta’ Dr Sant.

Biex niccara dawn il-mistoqsijiet il-maggioranza taghhom huma in rapprezentanza ta’ mistoqsijiet li saqsewna fuq il-programm. Ghal xi raguni jew ohra il-perjodu ta’ zmien kont assocjat ma’ Jean Pierre Sammut li kien iddikjarat li xi darba kien supporter ta’ Norman Lowell. Tista’ tghidilna aktar dwar dan?

Sorpriz, lanqas kont b’xi mod marbut, immiss, inklinat lejn dan Jean Pierre Sammut, lanqas nixtieq nikkummenta dwaru ‘il ghaliex l-ideja tieghi ta’ dan il-bniedem ha jkolli nkun un buon cristiano, ahjar ma nghid xejn milli nghid, li nista’ nghidlek dwar dan Jean Pierre Sammut li sa certu punt ahna nirringrazzjawh, huwa li dak huwa bniedem li fixkel it-triq tad-Demokrazija, lanqas biss naf min hu jien u lanqas biss kont naf min hu. Biss darba ahna konna ser naghmlu laqgha fejn Norman Lowell kien mistieden u anka l-habib taghna James Cauchi kien ser ikun hemm fostna u n-naha l-ohra tal-Liberalizmu Demokratiku li nemmen fih li kien inkarigat biex jorganizza u jikkoordina l-logista ta’ din il-laqgha gharrafni li din il-laqgha ma setghetx issir ‘il ghaliex dan huwa persuna, din il-meskinita’ li inti semmejt, iddecieda li ma jridx illi din il-laqgha ssir ghax kieku kellu jersaq Norman Lowell f’dan il-lok kien ser jinqala’ l-inkwiet. Jiena dan l-imbarazz ma naccettahx. Hawnhekk ovvjament kelli bniedem immatur li ma jafx x’ser jaghmel u wiehed daqsxejn dirangat mis-sub konxju tieghu, u nerga’ nghid f’termini Kristjani nieqaf hemm, illi jiena hemmhekk qtajt id-dinja ghax jiena bhala mexxej hu mistenni minni li niehu decizjoni, bghatthom jixxejru bil-pulit, bil-pulit qed nghid imma xi aggettiva ‘l hawn u ‘l hemm a la Maltija dahlet ukoll, u minn hemmhekk bdejna l-pedamenti sodi li wasslu biex lil Norman Lowell illum nifhmu ferm aktar ta’ serhien minn kull persuna ohra, m’huwiex bniedem illi wiehed jahseb li hu, huwa bniedem li tiehu pjacir tiddiskuti mieghu, naturalment ma tistax tkun fil-hajja pubblika jekk ma tkunx daqsxejn eccentriku. You know, imma dawk huma affarijiet illi wiehed jaccetta u jekk ma naccettawx dawn ic-cinisizmi u s-sinkronizmi u l-idjozingraziki illi jkollna allura wiehed ma jkunx; Per ezempju taf illi lili jghiduli d-Divinita’? Intom x’tahsbu?

Semmejt lil Norman Lowell. Ghandek xi raguni partikolari ghala qed tiddefendih fil-Qorti? Taqbel mal-vizjoni tieghu?

Bhala Avukat illum anzjan u litteralment anzjan, wiehed u tletin sena niprattika l-gurament tieghi hu l-ewwelnett lejalta’ lejn il-ligi u lejalta’ lejn il-bniedem li avvicinani biex naghtih l-esperjenza, it-taghlim, l-istudji, l-gherf u l-gwida legali li jiena tharrigt fihom. Alla hares kull persuna li niddefendu b’xi mod jista’ jikkonkludi li naqblu mal-fehmiet tieghu, kieku nassigurak ghandna numru ta’ Avukati stabbiliti u bravi li huma qattelin, li huma drogati, li jhobbu jmorru joqoghdu jizfnu fuq heq heq ta’ dak illi jkun, imma mhux hekk hux veru? Norman Lowell kien bniedem illi kien wasal f’mument f’hajtu illi kien sejjer jibqa’ wahdu, u jiena deherli li dan ir-ragel mhux biss irrid nafu imma hassejt li kellu kaz illi mhux biss kelli niddefendih fih, ghax stajt waqaft hemm, imma jien aktar iprofondejt, ridt inkun naf lil dan il-persuna, ridt inkun naf ezatt x’qieghed jghid u invece skoprejt illi ma kien qed jaghmel assolutament xejn ghajr li jesprimi opinjoni li jemmen fiha. Forsi gebbidha xi ftit, forsi esagerha xi ftit, imma min ma jesagerax? Jekk inti tara l-Prim Ministru taghna tallum hlief weghdi, weghdi u weghdi, veru zmien ir-Randan imma nsomma, ma jaghmlux! Ser jigu implimentati dawn il-weghdi?

Allura x’irrid nghid? Lil Norman Lowell iddefendejtu professjonalment, sejjer tajjeb hafna, tajjeb illi tkun taf habib tieghi illi dan ir-ragel kellu mhux anqas minn sitt akkuzi Kriminali kontra tieghu, sitt akkuzi kriminali, tnejn diga’ gew eliminati, erbgha ohra qed jistennew Sentenza lejn it-tmiem tax-xahar ta’ Marzu, 2008 u naturalment Norman Lowell inghata parir u hadu illi lista ta’ katina ta’ nies li kienu hemm intizi biss biex jaghmlulu l-hsara almenu kontra grupp minnhom fetah Libell, u ma stajniex nifthu aktar Libelli ghaliex dawk huma proceduri li jiswew il-flus u naturalment hemmhekk tara l-genwinita’ ta’ Norman Lowell. Norman Lowell ma inkapitalizzax mill-popolarita’ tieghu biex jaghmel il-flus ‘il ghaliex kif ihobb jghid hu huwa Artist u Awtur, nerga’ nghidlek, mhux necessarjament naqbel mieghu pero’ certament m’huwiex il-Mostru li jippruvaw ipinguh u s-Sentenzi tal-Qrati taghna li jiena ghandi fiducja fihom ghad ituna parir.

Nerga’ fuq Norman Lowell. Norman Lowell fil-bidu jaghmel referenzi verbali xejn kumplimentuzi lejn il-gizwiti u l-missjoni taghhom. Tahseb li Norman jaf illi inti l-Avukat tieghu gejt edukat minn Gizwiti fl-istituzzjonijiet taghhom?

Norman Lowell jaf sew li jiena gejt edukat mill-Gizwiti u wahda mir-regoli li titghallem minghand il-gizwiti, li jiena ghamilt numru ta’ snin maghhom, mhux talli, talli lejliet li kien wasal iz-zmien li nitlaq minn San Alwigi u mmur l-Universita’ hafna rigali ghax kont ghadni kif irbaht il-premju tal-best alluision, jigifieri kont wiehed mill-elite tal-Gizwiti, ikkomplimentawni ghal hajja gdida bhala novizz fis-socjeta’ ta’ Gesu’, Society of Jesus, SJ, dak huwa s-sinjal tal-Gizwiti, fiz-zmien meta l-Gizwiti kienu Gizwiti, bil-kasokka sewda, dik il-faxxa sewda fin-nofs, illum ma tantx tara differenza bejn min hu Gizwita u Dumnikan u Frangiskan u Agostinjan ghaliex kollha saru aktar liberali, ghalhekk jappartjenu ghall-Moviment tad-Demokrazija Liberali u nawguralhom li jtuna l-vot ukoll fl-Elezzjoni li gejja ghax ghala le? Huma ghandhom id-dritt li jkunu Demokratici Liberali, pero’ punt illi titghallem mal-Gizwiti li jiena nfakkrek ghandhom ir-raba’ vot il-Gizwiti, mhux ubbidjenza diretta lill-Arcisqof jew lill-Isqof tal-post imma dirett lil Papa. Infatti l-General taghhom li proprju ricentament ghadu kif inbidel jghidulu l-Papa l-Iswed u ghandhom tendenza li huma rivoluzjonarji fit-taghlim konservattiv tal-Knisja.

Mela li wiehed jipprova jkun rivoluzzjonarju, imharreg minn Gizwita ma tkun qed taghmel xejn ghajr issegwi t-taghlim ta’ San Ignazju. U Norman Lowell nahseb jien ghandu hafna mit-tendenzi ta’ San Ignazju, li dak li ghandu jghidu jghidu, u trid tirrispetta l-liberta’ tal-kelma, jekk ma taqbilx mieghu tghidlu li ma taqbilx mieghu. Sfortunatament is-socjeta’ taghna kkundannat lil Norman Lowell minghajr ma pruvat tifhem x’kien qed jghid u l-mument li qalu. U hawnhekk minghajr ma noqghod naghmel tixbihat, mhux l-istess gralu Kristu? Mhux l-istess gralu Ghandi? Mhux l-istess gralu Martin Luther King? Mhux l-istess gralu l-President Kennedy? Hafna drabi nghidu affarijiet li n-nies ma jifhmuhom, jghaddi z-zmien u z-zmien jghid mela hekk kellu jghid. Illum nista’ nghidlek jien li socjalment Norman Lowell qed jghidu li dak li kien jghid huwa minnu, u l-Unjoni Ewropeja ma taghtniex soluzzjoni ghaliha, imma l-istess nies li kkundannaw, l-istess li hadmu biex jitressaq il-Qorti u l-verita’ ghadna ma hargitx, imma ahna nweghdu li ghad trid issir investigazzjoni kif wara serje ta’ artikoli f’gurnal partikolari Norman Lowell gie arrestat waqt li kien qieghed jiehu docca, ittiehed id-Depot, gie trattat ta’ kriminal ghad illi b’certu rispett u tressaq b’urgenza l-Qorti, meta umbaghad niskoprju li l-Prosekuzzjoni lanqas biss kellha farka ta’ provi fid-dawl tal-akkuzi serji li ghamlu kontra tieghu. Jiena nahseb li Norman Lowell ghandna nharsu lejh bhala martri socjali u mhux kriminal. U nerga’ nghidlek habib tieghi z-zmien ghad itina parir u qed inkellmek b’dan il-mod bir-responsabilita’ tieghi ta’ dak li nemmen jien Avukat serju, imharreg bazikament mill-Gizwiti.

Fil-bidu tal-intervista ghidtilna li l-Awtorita’ tax-Xandir ma taghtix hin bizzejjed lill-Partit z-Zghar u Kandidati Individwali. Tahseb li hemm bzonn xi riforma fl-Awtorita’ tax-Xandir? U f’hiex tikkonsisti?

Nahseb li hemm bzonn xi riforma fl-Awtorita’ tax-Xandir ghandna nikinsuh! Ghaliex hija ghajb ghad-Demokrazija taghna. Forsi inti ma tafx habib tieghi illi t-tezi tad-Dottorat tieghi kien jisimha “Broadcasting Legislation and Comparative Study” u ktibtha wara ricerka originali li ghamilt jien minn buti fiz-zmien fejn ma kellniex internet, fejn ma kellniex il-mobiles, fejn ma kellniex SMSes, fejn ma kellniex id-digital cameras, kollox trid toqghod tikteb b’ittri barra minn Malta u ktibt l-Amerika, ir-Russja, l-Ewropa kollha, l-Awstralja, il-Gappun, li dawn id-djar taghhom tax-Xandir baghtuli l-materjal u minn hemm hrigt dan l-istudju f’Awissu tal-1977 – Broadcasting Legislation and Comparative Study. Hemmhekk dhalt ghal ewwel darba fl-istorja xjentifika tax-xandir Malti li beda fl-1934. Ftit wara dak iz-zmien, qabel ma giet fis-sehh l-Ordinanza tax-Xandir fl-1961 fix-xandir kellna dak li jissejjah Kunsill tax-Xandir u dan il-Kunsill tax-Xandir ir-rapprezentanti ewlenin tal-ghaqdiet li kellna fil-pajjiz, il-Knisja, l-Armata, il-Pulizija, tal-Gvern, kienu rapprezentanti fuq dan il-Kunsill. It-tnawwir fid-Demokrazija fix-Xandir beda fl-1964 meta sirna Indipendenti f’kelma ohra, fejn minkejja li l-Kostituzzjoni taghna taghti l-fakulta’ li l-Bord tal-Awtorita’ tax-Xandir ikun fih mill-anqas sitt persuni, iz-zewg Partiti li alternattivament mexxew lil pajjizna, u din irrid ninsisti – dan huwa pajjizna! – meta z-zewg Partiti l-kbar ikunu qeghdin iweghdukom ma jistghux iweghdu; Iweghdu dak li hu tieghek? Mela jien ser indahhallek idejja fil-but tieghek u liema but ikun toqoghdux thabblu raskom, u nghidlek isma’ nehodlok xi haga minn dan il-but u nghidlek ser inweghdek li dan naghtihulek jekk taghtini l-vot. Hekk qed jaghmlu z-zewg Partiti l-kbar lill-poplu taghna. Hekk ghamlu fix-Xandir! Riedu jrazznu li ma jkunx hemm il-fehma indipendenti, il-fehma Liberali, il-fehma tat-terzi, u mill-1964 ‘l hawn, anka meta l-Kostituzzjoni nqalbet u saret il-Kostituzzjoni ta’ Malta Repubblika fl-1979, minkejja li thalla dan il-proviso li l-Bord tal-Awtorita’ tax-Xandir seta jkollu mhux anqas minn sitt persuni, baqghu erbgha – tnejn jirraprezentaw lill-Partit Laburista u tnejn jirraprezentaw lill-Partit Laburista u Chairman maghzul mill-Prim Ministru wara li suppost jikkonsulta lill-Kap tal-Opposizzjoni, li fil-verita’ ghaddejt minn hafna stejjer fejn tirrigwarda l-Awtorita’ tax-Xandir li fil-prattika tfisser illi jekk jien fil-Gvern naghzel bniedem illi huwa ben vist minni bhala Prim Ministru, anka jekk nikkonsulta mal-Kap tal-Opposizzjoni ghax dan il-lingwagg ta’ bejniethom hu : hokkli dahri, jien ha nhokk tieghek, meta jien qieghed fis-siggu tieghek inti trid taghmilli l-istess imma dak li nghid jien inti trid toqghod ghalih – hekk qed titmexxa d-Demokrazija f’hafna Bordijiet fil-pajjiz!

Il-Partit tieghi l-Alpha dan kieku huwa possibbli jnehhih. Il-Bordijiet jinhatru fuq mertokrazija, b’konsultazzjoni mal-poplu, u nies ikunu jafu, ha naghmel Chairman lil dan ghax skond it-taghrif li ghandi dan huwa espert f’dan il-qasam u f’dan il-qasam, mhux pajjizna mmexxi mic-crieki ta’ goc-crieki ta’ goc-crieki! Allura l-Awtorita’ tax-Xandir f’din il-parametri li qeghda tithaddem fih bilfors, ghandna tnejn li qed jigbdu lejn il-Partit Laburista, tnejn qeghdin jigbdu lejn il-Partit Nazzjonalista, hemm Chairman fin-nofs illi jrid jinghogob ghax ghamlu hemm il-Prim Ministru, il-Kap Ezekuttiv, l-istazzjon privat ghandna zewg kawzi ghaddejin il-Qorti, qieghed jghid jiena m’inix parti mill-Awtorita’ tax-Xandir imma jien in-naha l-ohra tal-munita tal-Awtorita’ tax-Xandir, insomma kif nghidu bil-Malti hawwadni halli nhawdek u povru dan ic-cittadin li jitlob il-protezzjoni tal-Awtorita’ tax-Xandir.

Iva nipprotestaw bil-qawwa ‘il ghaliex huwa nsult illi inti taghti hames minuti lil bniedem biex imur iwassal il-messagg politiku tal-Partit tieghu u fil-kaz ta’ l –Alpha din ser tixxandar lill-poplu ta’ Malta u Ghawdex f’jum is-Sibt l-1 ta’ Marzu, 2008, meta umbaghad ghandek iz-zewg Partiti principali mhux biss juzaw il-mezzi u l-facilitajiet tal-istazzjon nazzjonali, jekk ghad ghandna stazzjon nazzjonali, imma jinsultawna f’wiccna, issa x’intwera fuq l-istazzjon ta’ Partit ahmar dik ma nidhlux fiha, x’intwera fuq l-istazzjon tal-Partit blu dik ma nidhlux fiha, imma jekk jien nigi mistieden minn stazzjon privat biex immur naghmel xandira l-Awtorita’ tax-Xandir tghidlu le, razznu lil dan ghax inkella tizbilancjali x-xandir! U halluna, b’min tridu titmellhu? U allura lill-Awtorita’ tax-Xandir jien qabel irregistrajt ix-xandira tieghi bghattilhom il-messagg : Tassew tassew nghidilkom, mhux bija qed titmellhu imma bikom infuskom u b’uliedkom u wlied uliedkom.

X’inhuma r-ragunijiet ‘il ghala inti waqqaft l-ghaqda Irgiel Imsawta?

Habib tieghi qed taghmilli hafna zbalji fil-fatti. Jiena qatt ma waqqaft Ghaqda tal-Irgiel Imsawta. Veru hawn min jiehu pjacir, ha nkunu cari li jissawwat imma mhux ser nidhlu f’dak il-qasam, u hawn min ihallas biex jissawwat imma ma rridx nidhol f’dak il-qasam, xi wahda liebsa l-iswed, ittik bil-frosta u thallasha talli ttik dak il-pjacir. Mela jiena ma waqqaft ebda ghaqda simili, habib tieghi. U qatt ma kellna fl-istorja ta’ Malta ghaqda tal-irgiel imsawta, imma peress li qed titkellem ma’ veteran f’dan il-qasam, jiena nista’ nghidlek l-istorja tal-firdiet legali kif bdiet issir minn nofs is-snin tmeninijiet u partikolarment meta l-Gvern ta’ dak iz-zmien kien ta d-dritta lill-mara li tibda tiehu manteniment malli tiftah procedura ghal Firda Legali, li gara hu li kien hemm Mandat tal-wahx, Mandat tal-biza’, u dan huwa l-Mandat tal-Impediment tal-Partenza. Kien ilu maghna mis-sena 1898 jigifieri gia kien ghalaq ‘il fuq minn mija u tletin sena w ovvjment gara li dan kien Mandat li kien intiz ghall-kummercjanti. Dak iz-zmien il-lira kienet lira, pajjizna kien jahdem bil-Lira Sterlina, umbaghad konna ghamilna l-istess baskett mal-Isterlina u l-Lira Sterlina kienet giet ekwivalenti ghal Lira Maltija, pero’ umbaghad malli sirna Repubblika dik nehhejniha dak il-baskett, il-Lira taghna giet aktar internazzjonali biex b’hekk sahhahniha sakemm dhalna biex nibdew is-sistema decimali. Illum dhalna fl-Ewros. Dik hija storja fil-qosor tal-izvilupp li kellna tal-munita Maltija.

Issa dan l-Impediment tal-Partenza kien intiz li peress li ahna konna gzira u allura tista’ tikkontrolla x’johrog u min jidhol f’din il-gzira taghna, kien inholoq dan l-Impediment tal-Partenza biex kummercjanti li jkollhom jiehdu l-flus minghand id-debituri f’ammont ta’ flus ma kienux ihallu lil dak li jkun jitlaq mill-gzejjer Maltin. B’mod abbuziv in-nies legali taghna, u jiena nghid tinkludi Imhallfin, tinkludi Avukati din, dawru illi kien hemm formola, din il-formola kienet tghid mara jkollha xi tghid ma’ ragel litteralment per ezempju anka fuq platt spaghetti, insomma tkun ilha tinhema u tibda l-procedura ta’ Separazzjoni. Tmur per ezempju, x’jaghmel ir-ragel tieghek? Ir-ragel tieghi jaghmel dan ix-xoghol. Taghmel kalkolu kemm kien idahhal minn dak ix-xoghol, naghmluh immultiplikat bi 52 gimgha umbaghad timmultiplikah b’ghaxar snin, u dik ic-cifra kienet tkun ic-cifra li mara mizzewga kienet tinholoq kreditrici ta’ zewgha meta dan ma kien veru xejn. U allura hafna rgiel tilfu hajjithom, kien hemm min qatel lilu nnifsu, kien hemm min xorob lilu nnifsu sakemm miet, u mietu, kien hemm negozji illi fallew ‘il ghaliex ma stajtx titlaq mill-gzejjer Maltin, u allura gejt proprju prigunier.

F’dan il-kuntest numru ta’ rgiel avvicinawni, ghal lejn tas-snin tmeninijat meta s-sitwazzjoni veru kienet qed issir prekarja u kellna eluf ta’ rgiel mizmumin prigunieri f’dawn il-gzejjer Maltin, u qaluli biex nghinhom bhala Konsulent Legali, mhux bhala fundatur ta’ din l-Ghaqda, li kien jisimha Ghaqda ghad-Drittijiet tal-Irgiel. In-naha l-ohra li thobb tniggez, dik l-ilsien is-serp velenuz, dik il-lifa li kienet tigdeb u tizvalena imma malli wasal missierna San Pawl nehha dak il-velenu u tqieghed x’imkien iehor u ma nelaborawx aktar minn hekk, bdew jghidu flok Ghaqda ghad-Drittijiet tal-Irgiel, Ghaqda tal-Irgiel Imsawta, li din qatt ma ezistiet din l-Ghaqda tal-Irgiel Imsawta. Issa kif jien niddefendi hafna klijenti nisa, l-istess kif hawn coaches tal-futbol min qieghed ma’ dak it-team, u min qieghed ma’ dak it-team, lili qaluli kellix pjacir li nkun Konsulent Legali tal-Ghaqda tad-Drittijiet tal-Irgiel, jiena naturalment b’lejalta’ lejn il-professjoni u kif ghidtlek kif kaz ta’ sehibna Norman Lowell ‘il ghaliex certu principji jekk inkun nemmen fihom, fejn kien hemm ingustizzja aperta, kif semmejtlek, bniedem prigunier ghax kellu xi jghid mal-mara tieghu. Magari, f’liema pajjiz tismaghha din!? Imma din it-tikka ta’ Malta dejjem konna c-centru tad-dinja, fejn hawn id-dija minn fejn l-intelligenza tohrog ghac-cucati, ghac-cucati! L-unika pajjiz li hawn li m’ghandniex Divorzju per ezempju ahna! Jew illi rridu ntuhom bil-frosta n-nies li jkunu ghaddejin mit-tbaghtija ta’ Separazzjoni. Dan mhux sew, u l-Alpha dawn l-affarijiet tnehhihom minn nofs jekk ikun possibbli ghax ahna nemmnu fl-ugwaljanza ta’ kulhadd!

Imma x’gara? Gara illi l-Ghaqda tad-Drittijiet tal-Irgiel kienet strumentali biex irrapurtat lid-Dipartiment tal-Istat fl-Amerika, kienet kitbet lis-Segretarjat tal-Unjoni Ewropeja, dawn baghtu d-delegazzjonijiet hawnhekk, skoprew li veru kien hawn hafna rgiel mizmumin prigunieri, u kellna problemi kbar. Dawk kienu zminijiet fejn kienx hawn computers, jigifieri jekk inti jismek Joe Borg, jekk inti jismek Joe Abela, jekk inti jismek irgiel relattivament komuni bhal kunjomijiet Zammit, Vella, Borg, Abela u kunjomijiet bhal dawn, it-titjiriet barra mill-Mitjar ta’ Malta kienu dejjem qed jittardjaw madwar saghtejn ghax kien ikollhom ir-registri kbar il-pulizija duty u jrid joqghod ifittex. Issa dan kien fi zmien fejn la kellna l-Karta tal-Identita’ fil-pajjiz li din tfisser fl-1972, allura t-titjiriet taghna dejjem kienu jkunu tardivi. Umbaghad meta mill-investigazzjonijiet li ghamlu dawn in-nies barranin mill-Amerika u mill-Unjoni Ewopeja sabu li kienet veru, kienu avvicinaw lill-Gvern ta’ dak iz-zmien, il-Prim Ministru kien Eddie Fenech Adami, qallu isma’ din ma tistax tithalla ‘il ghaliex din tmur kontra kull logika fid-Demokrazija. Qed tmiss il-liberta’ tal-Moviment. Kif trid tidhol fl-Unjoni Ewropeja jekk niesek qed thallihom prigunieri u cucati bhal dawn?

U allura issilitna, battalja li kienet damet sejra tmien snin u nofs u fl-1 ta’ Ottubru, tas-sena 1995 l-Impediment tal-Partenza tnehha. Mela biex inkunu korretti la qatt kien hemm Ghaqda tal-Irgiel Imsawta, dik kienet ilsien karigattevoli ta’ xi nies u ghira professjonali li ma qablux li xi hadd jaghmel success bi progett illi jkollu allura gabuha Irgiel Imsawta, u anka hafna pregudizzji fuq natura personali professjonalment, illi talli din giet fis-sehh hafna bdew jghidu ghax per ezempju dak mal-irgiel biss, u dak jaqdi lill-irgiel biss. Dan huwa kollu gideb, dan m’huwa veru xejn, imma kif jghid siehbi : Ahna nahfrulkom ghax ma tafux x’intom taghmlu.

X’tahseb dwar l-omosesswalita’, id-drittijiet omosesswali u sa fejn jaslu l-idejoligi tieghek?

L-Omosesswali ghandi hafna nies li jirrispettawni hafna, li jaqghu f’din il-kondizzjoni fizika. Jiena kont persuna li fix-xandiriet li kont naghmel f’dawk l-iljieli shah, per ezempju kont l-ewwel wiehed li habbart il-marda tal-AIDS, u l-hasla li qlajt fiha u dwarha mhux biss mid-dirigenti dak iz-zmien tar-redifjuxin imma anka mill-Ministru tas-Sahha ta’ dak iz-zmien, dak iz-zmien ix-Xandir kien maghruf bhala Xandir Malta, ghaliex? Ghaliex ghidt isma’ fl-1985 kien ghadu kif miet Rock Hudson li kien Attur li hafna nisa kienu jiggennu fuqu, twil, sabih, ma kienux jafu li dan effettivament kellu nklinazzjoni lejn membri tal-istess sess tieghu. Jiena ghalija l-omosesswali huma mhux biss nies bhal haddiehor imma huma nies li ghandhom din il-kundizzjoni, fejn bil-Malti ikollhom reazzjoni fizika lejn il-gisem ta’ mara jkollhom reazzjoni fizika lejn il-gisem ta’ ragel.

Jiena diga’ ghidt fil-bidu, u Alpha ghalih huwa principju sagru : Hadd m’ghandu dritt jikkundanna lil hadd. Jekk din hija l-kundizzjoni taghhom huwa ghajb ghall-poplu taghna li jikkundannawhom. Jiena meta kont ghamilt diversi programmi dwar l-omosesswalita’ min jaf kemm cemplu lill-mara tieghi, dak iz-zmien ma kienx hawn mobiles imma kienu jiehdu l-linja fissa, jiena kont inkun qed inxandar direttament lejl shih, u jcemplulha “isma’ r-ragel tieghek jaqaw lilek ma jdahhalulekx? Jaqaw ihobb idahhlu f’ta’ xi haddiehor? Ihobb jilghab bih fil-prezenza tieghek?” Dawn ic-certu vulgaritajiet illi fis-sensibilita’ ta’ mara illi tkun indokrinata fil-principji konservattivi fiz-zwieg mhux biss jixxukkjawha imma kienu joholqu hafna nkwiet, ‘il ghaliex tkomplix taghmel dawn it-tip ta’ programmi, ara x’qed jigri, ha ggib fil-periklu lit-tfal; Jiena dawn dejjem harist illi l-interessi tal-pajjiz jigu lil hinn minn kwalsiasi interess, u allura nemmen illi dawn in-nies li ghandhom din il-kundizzjoni ghandhom ikollhom ir-rispett socjali, l-istess bhan-nies l-ohra li huma nklinati lejn membri tal-istess sess jew ta’ sess differenti. Bhal ma ghandna regoli li jigvernaw ir-relazzjoni bejn ragel u mara, l-istess ghandu jkollna regolamenti li jirregolaw ir-relazzjoni bejn ragel u iehor.

Naturalment ma naqbilx ma hmerijiet li qed jinghadu, anka f’din il-Kampanja Elettrali, illi nteressanti d-domanda tieghek : qeghdin tintebhu kif affarijiet ta’ natura personali z-zewg Partiti Politici lanqas biss iridu jmissuhom dawn? Lanqas biss iridu jmissuhom! Jekk per ezempju f’Malta nafu li qed isir l-Abort u hadd ma jrid jitkellem fuqu? La hadd minnhom m’hu qed isemmi d-Divorzju, la hadd minnhom ma qieghed isemmi l-koabitazzjoni, it-tfal barra z-zwieg, in-numru dejjem jikber ta’ ommijiet li jkunu ghar-rashom, li jridu jittaqlu u jiehdu pjacir fiziku, imma jridu jirregstraw it-tarbija taghhom bhala iben jew bint missier mhux maghruf! U hawn min qed jaghmilha tal-Oraklu, li jghidlek isma’ l-omosesswali jista’ jkollhom drittijiet bejniethom, imbasta wara l-paraventu, imma ma jistghux jaddottaw. Ejja neliminaw dawn il-hmerijiet, hadd minna ma ghandu dritt jaghmilha ta’ Alla fuq haddiehor. Ir-rapprezentant tal-poplu, grazzi talli saqsejtni din id-domanda, irid jirraprezenta l-poplu. Jekk intom taghtu fiducja lili biex jien nirraprezentakom intom temmnu li jiena m’inix ser inkun irresponsabbli u jekk ikun hemm l-ahmar u l-blu noqghod nirrikattahom, isma’ jekk ittuni bicca art hemmhekk nivvota mieghek, jekk inti ggibli dan il-pjacir jew dan il-privilegg ha nivvota mieghek. Intom temmnu li hawn ghandkom bniedem sensittiv illi dak li ghandi nghidu dejjem ghidtu imma li nemmen ovvjament fir-responsabilita’. Ir-rapprezentant tal-poplu ghandu l-obbligu mela, jekk ghandna eluf ta’ nies li z-zwieg taghhom tfarrak, tihom rimedju, mhux hafna hmerijiet illi dan iz-zwieg qatt ma kien ta. Jidhol id-Divorzju. Jekk hawn nisa li ghandhom ir-ragunijiet taghhom, illi jridu jabortixxu, flok joqoghdu jaghmlu dawn kollox minn taht u jsiefru, u jonfqu l-flus u hafna drabi jigu Malta mimlijin demm u deni u jmorru fi klinici privati u jhallsu biex jaghmlulhom dak li jkun hemm bzonn jigi aktar mill-Abort li jkunu marru ghamlu barra; ejja noholqulhom dan ir-rimedju. Din fuq l-istess livell jekk ghandna bzonn makna tal-kliewi biex tnaddaf il-kliewi x’jigifieri rridu noqoghdu nittalbu biex ikollna makna tal-kliewi? Umbaghad nisparpaljaw daqshekk flus biex noqoghdu naghmlu dan il gioco di fuoco, il-loghob tan-nar! Biex intellghu mijiet ta’ eluf ghal dawn l-affarijiet hemm il-flus, biex umbaghad ikollna apparti mehtieg bhal din tal-kliewi m’ghandniex! Ara d-dizastru li qed ikollna Mater Dei bhalissa. Qed nifthu u nawguraw progetti ghax waslet l-Elezzjoni, kif ghamilna l-Port ta’ Ghawdex, illi tliet kwarti minnu ghadu mhux lest u kollu mghotti. Imma mbasta qtajna z-zigarella ghaxart ijiem qabel l-Elezzjoni Generali 2008.

Dawn huma cucati li bihom qed ninsultaw lill-poplu Malti u Ghawdxi u l-poplu Malti u Ghawdxi ghandu jqum u jghid daqshekk dawn ic-crieki, dawn kulur homor, ahna m’ahniex xi bahrin, jew blu, ahna m’ahnies colour blind, ahna rridu nemmnu f’min jitkellem bis-sens, min ihobb lil pajjizna, min jaghraf id-drittijiet taghna, u min jirrispetta d-dinjita’ taghna li dak li b’mod ragjonevoli u minghajr ma nifthu l-kallijiet ta’ terzi huwa htiega li jkollna ghandna ndahhluh, ghaliex? Ghaliex Malta kif nirringrazzja lil xi Monsinjuri li huma esperti f’dan il-qasam ammettewha dik : Kien hemm zmien meta titkellem Malta, Malta kont tghid isma’ Malta Kattolicissima, Malta l’Arte del Cattolicesimo. Dak iz-zmien spicca. Dawn il-Monsinjuri stess qed jghiduha, anka fuq radjijiet li huma inklinati lejn il-Partit ta’ kulur blu per ezempju, qed jghidu Malta nbidlet. Illum ahna pajjiz Pluralistiku, illum ahna pajjiz Kosmopolitan. Per ezempju din certament huwa principju fejn jiena u Norman Lowell ma nistghux naqblu fuqu, imma ma jfissirx li jiena ma nirrispettax lil Norman fuq hekk. James Cauchi ghandu idejat aktar iddiversifikati, li ddiskutejtha mieghu u perswaz li ser naghtu kontribut lix-xena politika kemm fl-Elezzjonijiet tal-Parlament Ewropej fis-sena 2009 u jekk il-Bambin irid fl-Elezzjoni Generali ohra li ssir meta nkunu aktar konkatinati.

Imma li qieghed nipprova nghidlek huwa r-Rapprezentant tal-poplu jrid jirrispeta l-kundizzjoni, irid jirrispetta l-istat u l-inklinazzjoni ta’ dak li jkun. U l-ebda politiku li jinhatar rapprezentant tal-poplu m’ghandu ebda dritt li jesprimi opinjoni li sakemm hu jibqa’ f’dik il-kariga la jiffirma ligijiet, kif hedded illi jaghmel diversi drabi Eddie Fenech Adami meta gie fuq din il-kwistjoni tal-invitro fertalisation, jew b’arroganza jghid “sakemm jien indum fil-Gvern ma jidholx id-Divorzju”. Ma jidholx id-Divorzju meta hafna minn shabek huma pogguti Sur Prim Ministru? Ma jidholx id-Divorzju u ma taghtix kaz il-konkubinagg meta taf li hafna minn nies il qeghdin jaqbzu madwarek u jmissu u joqoghdu jittantaw lil xulxin waqt li ghat-taparsi qed jaqbzu quddiemek inti tghid “dawn jiena ma nqishomx”? U taghlaq ghajnejk u thallihom isiru? U ghalhekk hawn il-Korruzzjoni fil-pajjiz, ‘il ghaliex dawn ic-crieki hakmuna. Postijiet bhal Paceville per ezempju l-Alpha tikkontrollah. Min irid imur Paceville u joqghod gharwien jiggerra jew jekk irridu nisperimentaw ziemel ma’ hmar, qed tifhimni? Jaghmlu li jridu, intella’ hitan, nghidilhom oqoghdu hemm, oqoghdu tpaxxew bikom infuskom, imma b’responsabilita’ taghkom, kif hemm per ezempju fil-Belt ta’ St Petersburg gewwa r-Russja – jitelghu bridges, pontjiiet f’nofs il-lejl, min jinqabad goc-centru ta’ St. Petersburg ghandhom gzira hemmhekk u qabel filghodu ma jergghux jitnizzlu dawn il-pontijiet. Issa jekk meta jitnizzlu l-pontijiet isibu tuzzana mejtin, zewg tuzzani mejtin, dik stuprata, affari taghhom. Imma mhux in-nies li qed jikkontrollaw il-Mafia f’Paceville nibqghu inhalluhom jaghmlu li jridu anka f’setturi ohra barra dak il-lokalita’, ghax huma l-istess nies li qed jisirqulna l-artijiet, jispekulaw fuq proprjeta’ ta’ min huwa dghajjef. Dawn huma nies li jmorru l-banek u jtuhom Overdrafts fil-minuti ta, bil-miljuni qisu ma gara xejn ghax huma t-talin, ghax huma ben visti minn certu Ministri!

U l-Alpha jiprometti wkoll illi jekk qatt ikollna l-influwenza fis-socjeta’ taghna Prim Ministru ma jdumx hemm aktar minn ghaxar snin u Partit ma jdumx jigverna aktar minn ghaxar snin. U ghandna nnizzlu z-zmien ta’ l-Elezzjoni mhux kull hames snin imma kull erba’ snin, ghaliex l-esperjenza ghallmitna li aktar ma dawn iz-zewg Partiti jkunu fl-amministrazzjoni tal-pajjiz qeghdin jabbuzaw, qeghdin isiru aktar korrotti, jiddiehku bik, u jekk inti ma tappartjenix nerga’ nghid lic-cirku jippruvaw litteralment jeliminawk. Jew inkella ghat-taparsi jghajtu bid-Demokrazija pero’ jghidulek “kull ma ghandek hames minuti”. U nirringrazzja personalment lil Sandro Vella li tana din l-opportunita’ li nsemmghu lehinna b’dan il-mod demokratiku u nittamaw li intom issa qeghdin taraw il-bidu tat-triq tad-dawl tal-hajja tal-verita’.

X’tahseb fuq il-persuni llegali? X’politika ghandek fuq l-open centres jekk ikollok posizzjoni fil-poter?

L-Immigrazzjoni Illegali hija fenomenu iehor li ma hadniehx bis-serjeta’. Fenomenu iehor li ma hadniehx bis-serjeta’. Meta dan gie fuqna ma konniex nafu x’ser naqbdu naghmlu. Mela hawnhekk ghandek nies tal-karizma ta’ Norman Lowell illi flok ghad jaghmel bilanc xjentifiku ta’ kif ghandu jhares lejn din il-problema qata’ linja ta’ demarkazzjoni u qal : isma’ taghna taghna u taghkom taghkom. Din wasslet ghal reazzjoni sfortunatament kontra tieghu. Illum il-poplu Malti u Ghawdxi qed jahsibha differenti. Diga’ ghandna lokalitajiet f’Malta li jiena familjari hafna maghhom li ma tazzardax tmur hemm fit-tmien sieghat ta’ bil-lejl, u dawn huma lokalitajiet li n-nies Maltin kien hemm zmien kienu jhobbu jmorru biex jirrikrejaw lilhom infushom fihom. L-Immigrazzjoni Illegali saret problema illi llum lanqas l-istess Awtoritajiet ma jafu kif sejrin isolvuha. Rajna l-paniku tal-Gvern, rajna l-paniku tal-Ministru tal-Intern u l-Affarijiet illi jamministraw dawn is-sitwazzjonijiet fil-pajjiz taghna. Jiena fil-fatt ma niskantax illi wahda mir-ragunijiet ghala l-kampanja kontra Norman Lowell waqfet, ma kienetx biss ghax ahna wrejna bic-car li konna ser niggieldu biex nohorgu l-verita’ fil-Qrati, imma ghax dawn l-istess Awtoritajiet bdew jghidu isma’ ahjar noqoghdu kwieti ghax veru dak li kien jghid hu, ma nafux kif ser insolvu din il-problema.

Qeghdin naraw illi minkejja li tlabna lill-Italja, fil-bidu l-Italja ma riedetx tghina, umbaghad ippruvajna niffurmaw dik li tissejjah il-Frontex, u inti ma jistax ikollok Frontex jekk ghandek dinghi vojt, trid toqghod iggebbidha biex tistartjalek il-mutur u ser tmur tipprova zzomm dawn id-dghajjes gejjin Alla jaf minn fejn. Dawn jaqbzu fuq in-nies taghna u joqtluhom, u ahna ma rridu ebda hsara certament lin-nies taghna, nies qalbiena suldati Maltin u Ghawdxin, li naf li Norman Lowell tant jirrispettahom u tant ihobbhom.

L-Immigrazzjoni Illegali mela hija problema li issa dahlet bil-kbir f’pajjizi bhall-Italja, pajjizi bhal Spanja, pajjizi bhall-Ingilterra, u naraw, biex ma noqoghdux nitkazaw b’nies bhal Norman Lowell. Alla hares tkunu tafu il-ligijiet li juzaw Spanja kontra dawn l-immigranti llegali, litteralment mill-ewwel skarigg u drittijiet fundamentali xejn biex ma jhegguhomx u ma jinkuraggawhomx halli joqoghdu jmorru l-pajjiz taghhom. L-Italja hija mizghuda b’dawn il-problemi, u nafu kemm eluf minn dawn imutu fis-sena, ic-cifra preciza qatt ma hija maghrufa. Ahna ghandna rizorsi limitati, ftahnielhom centri ta’ detenzjoni, u hawnhekk fejn ghandna naplikaw il-principju : Aghti lil Alla dak li hu ta’ Alla u lil Cesare dak li hu ta’ Cesare. Min ibbenefika ‘il ghaliex dahal ma’ xi Komunita’ ta’ twemmin partikolari, li sab id-djar lesti ghax hafna mill-Komunitajiet ta’ Twemmin Religjuz fil-pajjiz taghna jew b’daqsxjen tixjir tal-idjen, jew b’daqsxejn zejt fuq il-mohh,akkwistaw li riedu